Dawid Kosecki
Milanówek, lipiec 2025 r.
„Program działania Miejskiej Biblioteki Publicznej w Milanówku na lata 2025–2028” odzwierciedla moje przekonania dotyczące roli biblioteki w życiu społecznym i kulturalnym lokalnej społeczności. Założenia zawarte w dokumencie wynikają z moich doświadczeń: trzyletniego zarządzania jako zastępca dyrektora oraz pięciu lat pracy bibliotecznej.
Dla wielu mieszkańców biblioteka to miejsce wypożyczania książek, pozyskiwania wiedzy i informacji, a także katalogowania, przechowywania i udostępniania zbiorów. Jednak to nie tylko zbiory – to również przestrzeń, w której pracują osoby z odpowiednimi kompetencjami, wiedzą i umiejętnościami.
Obecnie biblioteka jest miejscem spotkań, przestrzenią rozmów, współpracy i rozrywki. Dzięki nowoczesnej infrastrukturze i bogatej ofercie działań – zarówno czytelniczych, jak i kulturalno-oświatowych – spełnia ona ważną rolę w życiu lokalnym.
Warto również uwzględnić wpływ wydarzeń globalnych, takich jak pandemia COVID-19, która wymusiła poszukiwanie nowych form kontaktu z kulturą. W tym czasie powstały nowe rozwiązania, jak wypożyczanie przez okno, spotkania i szkolenia online.
Podstawą prawną funkcjonowania bibliotek publicznych w Polsce jest ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach (Dz.U. z 2022 r., poz. 2393), która określa cel działalności jako zaspokajanie potrzeb kulturalnych, informacyjnych i oświatowych oraz uczestnictwo w upowszechnianiu kultury i wiedzy. Ustawa nakłada na gminę obowiązek utworzenia i prowadzenia co najmniej jednej biblioteki publicznej.
Szczegółowe zasady ewidencji zbiorów reguluje rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 29 października 2008 r., a kwestie organizacyjne – ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz.U. z 2024 r., poz. 87).
Istotne są także międzynarodowe standardy IFLA–UNESCO, które określają demokratyczny charakter bibliotek, zasadę równego dostępu oraz niezależność usług od cenzury i nacisków.
Działalność biblioteki regulują również m.in.:
Ustawa o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 r.
Ustawa o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 r.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 8 stycznia 2002 r. w sprawie organizacji przyjmowania i rozpatrywania skarg i wniosków
Rozporządzenie PE i Rady (UE) 2016/679 (RODO)
Ustawa z dnia 3 marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi
Główne funkcje bibliotek publicznych:
Gromadzenie i archiwizacja zasobów
Udostępnianie wiedzy, kultury i informacji
Katalogowanie, porządkowanie i selekcjonowanie zbiorów
Tworzenie przestrzeni publicznych
Wyrównywanie szans społecznych
Miejska Biblioteka w Milanówku jest samorządową instytucją kultury, której organizatorem jest Miasto Milanówek. Biblioteka nie posiada filii, prowadzi jeden Oddział dla Dzieci i Młodzieży oraz Cyfrowe Archiwum Tradycji Lokalnej w Milanówku. Obsługiwana ilość mieszkańców to 16411 osób.
Siedziba biblioteki znajduje się w budynku Urzędu Miasta przy ul. Spacerowej 4 i zajmuje powierzchnię 240 m2.
Księgozbiór biblioteki liczy 25,3 tysiące. woluminów i jest stale uaktualniany. W bibliotece znajdują się również zbiory specjalne: 712 audiobooków oraz 97 filmów. Biblioteka udostępnia także dostęp dla 20 czytelników miesięcznie do e-audiobooków i e-booków z platformy EmpikGO. Biblioteka jest w pełni skomputeryzowana, wszystkie zbiory są zarejestrowane w katalogu online. W 2024 roku z usług biblioteki skorzystało blisko 2 tysiące aktywnych czytelników, którzy wypożyczyli łącznie 28 tysięcy pozycji.
Siłą biblioteki jest również zespół – doświadczony i zaangażowany. Każdy ma swój duży wkład w propagowaniu czytelnictwa, ale też zachęcaniu do korzystania z oferty kulturalnej. Do tego celu wykorzystywane są m.in. zainteresowania, kreatywność oraz pasje zespołu. Czytelnicy otrzymują dostęp do książek i wiedzy w formie zarówno tradycyjnej jak i cyfrowej.
Biblioteka daje możliwość korzystania z książkomatu, który umożliwia całodobowe wypożyczenia i zwroty w centrum miasta.
Użytkownicy biblioteki mogą brać udział w warsztatach, konkursach, spotkaniach autorskich oraz innych akcjach kulturalnych. Biblioteka jest miejscem otwartym, międzypokoleniowym i inkluzywnym.
Miejska Biblioteka Publiczna w Milanówku tworzy dostępne, życzliwe i nowoczesne miejsce kultury, w którym każdy – bez względu na wiek, pochodzenie czy status społeczny – znajdzie przestrzeń do rozwoju, edukacji, kontaktu z literaturą, a także odpoczynku. Biblioteka służy przede wszystkim mieszkańcom Milanówka, ale również wszystkim osobom poszukującym kontaktu z kulturą – niekoniecznie poprzez książkę, ale również przez wydarzenia, spotkania, atmosferę i ludzi.
Moja wizja biblioteki to wizja miejsca międzypokoleniowego, otwartego i przyjaznego, odpowiadającego na potrzeby i pomysły mieszkańców.
Chciałbym aby biblioteka dotarła również do południowej części miasta oraz usprawniła korzystanie ze zbiorów i usług instytucji.
Dzięki budowaniu sieci współpracy z bibliotekami z powiatu, województwa i kraju, ale również instytucjami samorządowymi oraz stowarzyszeniami potencjał biblioteki będzie lepiej wykorzystany.
W oparciu o analizę działalności biblioteki, można wskazać najważniejsze obszary rozwoju na kolejne lata. Do najważniejszych wyzwań należą:
To główne wyzwanie dla wielu bibliotek w całym kraju. Biblioteka jest jedyną instytucją, która zaspokaja potrzeby czytelnicze. Wyzwaniem jest kształtowanie i umacnianie nawyków czytelniczych oraz odpowiadanie na potrzeby różnych grup mieszkańców – głównie dzieci, młodzież i seniorów.
Biblioteka jest widoczna głównie dla osób, które przez lata były blisko książki. Dla wielu ludzi nie czytających jest ona niewidoczna. Jako miejsce z wyraźną tożsamością i spójną identyfikacją, biblioteka będzie jawić się jako miejsce nie tylko wypożyczające książki, ale również jako otwarte i przyjazne miejsce kultury, spotkań i rozwoju.
W czasach szybkiego rozwoju technologicznego, w tym systemów wyszukiwania, obecny katalog online stał się przestarzały i nieintuicyjny. Wymaga on pewnych zmian w ergonomii i funkcjonalności dla użytkowników. Brak nowoczesnego sprzętu komputerowego do obsługi czytelników, przez co kończące się wsparcie może powodować problemy z zapewnieniem ciągłości usług bibliotecznych czy bezpieczeństwa danych.
Zespół biblioteki w obecnym składzie jest mały i niewystarczający do utrzymania wysokiej jakości usług. Wymagane są również częstsze szkolenia dla kadry bibliotekarskiej, która powinna być na bieżąco z najnowszymi standardami obsługi oraz katalogowania zbiorów.
Kryzys gospodarczy, rosnąca inflacja oraz zmiany w polityce państwa, w tym w systemie podatkowym, które ograniczają m. in. budżety samorządów z pewnością będą miały istotny wpływ na problemy z finansowaniem instytucji działających w sektorze finansów publicznych. Dotyczy to szczególnie Bibliotek, które w zdecydowanej większości zależą od finansowania ze strony Organizatora. Zgodnie z ustawą, biblioteka działa na zasadzie powszechności i bezpłatności dla użytkowników, co oznacza, że większość kosztów jej funkcjonowania musi być pokrywane z budżetu publicznego. W związku z tym, zapewnienie odpowiedniego poziomu finansowania jest kluczowe, aby Biblioteka mogła skutecznie realizować swoje zadania na rzecz mieszkańców. Wyzwanie to jest fundamentem, ponieważ tylko stabilne i wystarczające środki finansowe pozwolą na realizację wszystkich innych celów i zadań Biblioteki, jak również na utrzymanie wysokiego standardu świadczonych usług w obliczu rosnących trudności ekonomicznych.
Wymienione powyżej wyzwania nakierowują w jaki sposób Miejska Biblioteka Publiczna powinna się rozwijać. Podstawowym zadaniem biblioteki jest zapewnienie dostępu do książek i wiedzy. Ważnym zadaniem jest również budowanie biblioteki jako „trzeciego miejsca”. Miejsca bezpiecznego, dostępnego, w którym spędzony czas pozwoli na angażowanie się w aktywności, rozwój ale także odpoczynek i budowanie relacji. Nowoczesna biblioteka powinna odpowiadać na potrzeby użytkowników, poprzez dynamiczne zarządzanie, ale również powinna dysponować odpowiednią infrastrukturą i ofertą, umożliwiającą komfortowe spędzanie czasu, naukę i rozwój, poprzez dostęp do zbiorów, oprogramowania, narzędzi, technologii i przestrzeni.
Książki same w sobie nie przyciągną tłumów do biblioteki, stąd przyszłość bibliotek to odpowiednia przestrzeń, w której jest miejsce na książkę.
Cele na lata 2025-2028:
Planuję wzbogacić ofertę o nowe formy działań, które odpowiedzą na potrzeby mieszkańców Milanówka i przyciągną ich do korzystania z szeroko pojętej kultury.
Biblioteka powinna być rozpoznawalna i widoczna zarówno w przestrzeni jak i mediach społecznościowych. Chcę stworzyć identyfikacje wizualną dla instytucji, która będzie kojarzona z działaniami biblioteki. Spójny styl materiałów promocyjnych pozwoli na wzmocnienie świadomości mieszkańców, że biblioteka nie jest jedynie od wypożyczania książek.
Będę dążyć do stworzenia dodatkowej przestrzeni, która pozwoli zaspokoić potrzeby mieszkańców z południowej części Milanówka. Budowa nowej siedziby w centrum lub filii/punktu bibliotecznego po drugiej stronie torów wyrówna szanse dla wszystkich mieszkańców i pozwoli na dotarcie do szerokiej grupy odbiorców.
Ważnym aspektem jest również utworzenie magazynu dla biblioteki, który da możliwość przechowywania m.in. wyposażenia do działań edukacyjno-kulturalnych.
Planuję wprowadzić stanowisko do samodzielnego wyszukiwania zbiorów, które ułatwi dostęp do księgozbioru dla osób chcących samodzielnie przeglądać ofertę wypożyczeń. Chcę również wprowadzić zmiany w katalogu online, aby uprościć zamawianie i wyszukiwanie, tak żeby zwiększyć komfort korzystania z naszych zasobów przez Czytelników.
Priorytetem będzie wzmocnienie zespołu poprzez szkolenia i jego zwiększenie. Odpowiednio duży i kompetentny zespół pozwoli na zapewnienie wysokiej jakości usług oraz szerszego zakresu działań. Równolegle planuję uporządkować dokumentację wewnętrzną, regulaminy i procedury, aby ułatwić funkcjonowanie biblioteki i umożliwić skuteczniejsze działanie w przyszłości
Chcę włączyć mieszkańców w rozwój biblioteki, aby czuli, że mają realny wpływ na ofertę. W tym celu planuję przeprowadzić lokalną diagnozę potrzeb czytelników, użytkowników i tych, którzy jeszcze nie dotarli do biblioteki. Będzie to punt wyjścia do przyszłych inicjatyw, aby działania biblioteki były skuteczniejsze i bardziej dopasowane do potrzeb lokalnych.
Program działania Biblioteki w Milanówku na lata 2025-2028 to dokument opisujący działania planowane w instytucji odpowiadający na lokalne potrzeby i wyzwania związane z globalnymi trendami bibliotekarskimi, technologicznymi i społecznymi. Jednocześnie nie jest to zapis wszystkich aktywności, które Biblioteka prowadzi i będzie prowadzić w ramach swojej działalności statutowej oraz wynikających z nich potrzeb. Stopień realizacji założonych działań będzie determinowany stabilnością dotacji podmiotowej otrzymywanej przez Organizatora oraz skutecznością pozyskiwania środków zewnętrznych. Nadzór nad realizacją założonych celów sprawuje Dyrektor Miejskiej Biblioteki Publicznej w Milanówku.
Projekt jest realizowany w ramach programu 2.1 E-usługi, Poddziałanie 2.1.1 E-usługi dla Mazowsza, typ projektów Informatyzacja bibliotek, w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego 2014-2020.
